16-08-2018 / Sonja Kok / soul:made

Privacy is gewoon een kwestie van fatsoen

Privacy en lef. Marijn, om op je vraag uit je laatste blog terug te komen, ik heb er toch even over moeten nadenken. Het heeft ongetwijfeld met elkaar te maken, maar ik weet zo net nog niet of dat voor mij de kern is van de discussie rondom privacy en de blote billen van Hélène. Als ik af en toe kijk naar het lef wat sommige mensen aan de dag leggen om de grondwettelijk privacy van (andere) mensen te beschermen.. chapeau! Het omgekeerde is natuurlijk ook waar als je lef verkeerd gebruikt ziet worden. Dat lef twee kanten op kan gaan, lees je ook vaak terug, de zin ‘..dat mensen het lef hebben om xx te doen..’ zegt genoeg.

 

Het heeft volgens mij veel meer te maken met het vervagen van normen en waarden, en daardoor het ontstaan van wat mij betreft een verkeerd soort lef, aan de ene kant. En aan de andere kant, het niet (genoeg) opvoeden en onderwijzen van kinderen en jongeren als het gaat om de do’s & don’ts van digitalisering en vooral om de achtergrond ervan. Digitale middelen, denk aan social media, zijn per definitie veel anoniemer dan fysieke aanwezigheid. En dat alleen lokt al uit.

 

Om met dat laatste te beginnen, opvoeding en onderwijs of liever gezegd nog steeds het gebrek eraan als het om digitalisering gaat. Je hebt natuurlijk volledig gelijk in je blog. 1982, voor mij het jaar dat ik, toen 18 en net studerend aan de Universiteit van Leiden, voor het eerst kennismaakte met iets wat leek op digitalisering: via het studentennetwerk en de enorme mainframes maakte ik voor het eerst kennis met wat nu mailverkeer heet. Voor de tweede keer kwam digitalisering op mijn pad toen in mijn eerste baan bij een reclamebureau in 1987 alle typemachines op de strategie afdeling vervangen werden door.. de volautomatische Video Writer van Philips. De eerste stap op weg naar privacy in het werk, geen rondslingerende getypte vellen meer op je bureau.

 

Overigens hingen de telefoons nog gewoon aan een draad. En als we het nu toch over privacy hebben: als je ouders in de huiskamer met je telefoongesprek meeluisteren worden de gesprekjes met je vriendje verrassend kort en bondig :-). Niks mobiel, niks gps-trackers, niks social media.

 

In de jaren negentig werd ik als marktonderzoeker voor de derde keer geconfronteerd met digitalisering, of liever gezegd de weerstand er tegen. Onderzoeken te over die uitwezen dat mensen technologisch gezien helemaal niet vooruit willen, althans zo gaven ze aan. Vooral geen mobiele telefoontjes, alsjeblieft zeg: ‘Je schrijft elkaar toch gewoon een brief of belt aan bij een boer als je gestrand bent in een weiland’. En geld uit een muur halen? Uit den boze!

 

Oké, nu moet je ons als mens natuurlijk nooit iets over technologische ontwikkelingen vragen, want daar kunnen we van nature nu eenmaal niet op vooruit kijken, maar toch.

 

Onze opvoeding en onze onderwijsinhoud is met de digitale versnelling van de afgelopen 20 jaar zeker niet met die versnelling meegegroeid. Combineer dat met het feit dat digitalisering veel anonieme en onpersoonlijke aspecten met zich meebrengt, je praat op Facebook en Insta niet met mensen, maar met andere ‘accounts’ en 1 en 1 is 3. We durven dan namelijk veel meer.

 

En dan hebben we het toch weer over een soort van lef, en overigens ook over iets anders: naïviteit. Die combi is natuurlijk niet nieuw, maar wel killing als het om een onderwerp als privacy gaat. Want hoe makkelijk was het om vroeger belletje trekkend langs de deuren in je straat te gaan en je dan snel te verbergen? Alsof de buurman na drie van die rondes niet wist dat jij het was..

 

Hetzelfde geldt voor social media, het lokt uit tot het plaatsen van berichten, in tekst en in woord. Berichten naar de wereld, niet naar een gezicht of een persoon die tegenover je staat. Want dan denkt je hoofd namelijk wel twee keer na of je gaat zeggen wat je eigenlijk het liefst zou willen zeggen. Het lokt vooral ook uit omdat anderen op social media het ook doen, je wordt geprikkeld om dat gedrag te volgen én zelfs tot meer. Belletje trekken is samen met je vriendjes ook veel uitdagender dan in je eentje, het zorgt er bovendien voor dat je ook veel meer durft. Je rekt je eigen privacy-grenzen op en schendt die van anderen veel makkelijker.

Opvoeden en onderwijzen dus.. onderwijzen dat achter die accounts gewoon echte mensen zitten, met echte gezichten, die af en toe ook echt foute dingen willen. Belletje trekken is daar kinderspel bij.

 

Dat hangt overigens ook weer direct samen met het eerste punt, het vervagen van normen en waarden. We leven inmiddels in een samenleving waarin door het wegvallen van politieke en religieuze kleuring ook de normen en waarden veel minder duidelijk zichtbaar zijn. Kort samengevat: wanneer je vroeger als kind vervelend deed, werd je naar je kamer gestuurd, nu krijg je een iPad in je handen geduwd (uiteraard niet voordat er met jou als driejarige eerst een uitgebreid gesprek is gevoerd waarom je het toch maar niet naar je zin hebt). Je wordt zo als kind opgevoed in een wereld die helemaal en alleen om jou draait. Om jouw geluk, jouw blijheid, jouw interesses, jouw tevredenheid. Dus hoezo hebben anderen het slecht met je voor? En sterker nog, hoezo mag jij jouw ding niet opdringen aan anderen? Ja, en dan wordt privacy, zeker die van anderen, wel een dingetje..

 

Privacy. Voor mij vooral een kwestie van fatsoen dus. En het helpt zeker als we daar ook heldere afspraken over maken. Marlies, wat vind jij?